Van chặn lửa, van chặn khói, van chặn lửa khói: giống hay khác nhau?

Trong các công trình hiện đại như trung tâm thương mại, bệnh viện, sân bay, nhà máy hay tòa nhà cao tầng, hệ thống ống dẫn không khí không chỉ đảm nhiệm việc vận chuyển không khí mà còn đóng vai trò quan trọng trong hệ thống PCCC và là thiết bị an toàn giúp bảo vệ và hạn chế thiệt hại về con người và tài sản khi xảy ra hoả hoạn. Một trong những thành phần quyết định hiệu quả chức năng trên của hệ thống ống dẫn khí là các loại van an toàn cháy, bao gồm van chặn lửa, van chặn khói, van chặn lửa khói. Vậy sự khác biệt giữa ba loại van gió này là gì? Khi nào cần sử dụng từng loại? Hãy cùng tìm hiểu bài viết dưới đây.

Vai trò và tầm quan trọng của van chặn lửa, van chặn khói, van chặn lửa khói. 

Ở điều kiện vận hành bình thường, các loại van gió nói chung giúp điều tiết luồng khí đến đúng nơi cần thiết, cho phép kiểm soát nhiệt độ chính xác cho từng khu vực, tránh lãng phí điện năng làm mát hoặc sưởi ấm. 

Tuy nhiên, khi xảy ra sự cố cháy, các van an toàn cháy sẽ tự động đóng thông qua cơ cấu cảm biến nhiệt hoặc tín hiệu từ hệ thống báo cháy, tạo thành rào cản tại các vị trí xuyên qua tường hoặc sàn chống cháy. Điều này giúp ngăn lửa và khói lan sang các khoang cháy lân cận, duy trì tính toàn vẹn của kết cấu chống cháy và đảm bảo các lối thoát hiểm không bị nhiễm khói. Đảm bảo hỏa hoạn được giới hạn trong một khu vực nhất định.

Đối với các công trình xây dựng tại Việt Nam, van chặn lửa, van chặn khói, van chặn lửa khói còn là yêu cầu bắt buộc trong thiết kế xây dựng công trình để đạt được các tiêu chuẩn an toàn cháy quốc gia như QCVN 06:2022/BXD 

Phân biệt Van chặn lửa, van chặn khói, van chặn lửa – khói

Van chặn lửa

Van chặn lửa (hay còn được gọi là van ngăn cháy) là thiết bị được lắp đặt trên hệ thống ống dẫn dùng để ngăn cản ngọn lửa cháy lan truyền qua các đường ống gió.

Thông thường, van chặn lửa là thiết bị điều khiển tự động và điều khiển từ xa (hoạt động bằng cầu chì hoặc cơ cấu cảm biến nhiệt). Khi nhiệt độ đạt ngưỡng cài đặt (ví dụ 72°C hoặc 74°C tùy loại), chốt nhiệt sẽ nóng chảy, làm cánh van tự động đóng lại.

Theo QCVN 06:2022/BXD, van chặn lửa gồm các loại sau:

• Van ngăn cháy thường mở: Đóng lại khi có hỏa hoạn.
• Van ngăn cháy thường đóng: Mở ra khi có cháy hoặc sau khi cháy.
• Van ngăn cháy kép: Đóng khi có cháy và mở lại sau khi cháy

Van chặn khói

Theo thống kê của tạp chí y khoa eMedicineHealth, ngạt khói chiếm 50 – 80% nguyên nhân tử vong trong các vụ hỏa hoạn. 

Van chặn khói (hay còn gọi là van khói, van kiểm soát khói…) có nhiệm vụ chính là chặn khói và khí độc để tạo điều kiện an toàn cho người thoát nạn. Van này thường nhận tín hiệu từ hệ thống báo cháy hoặc đầu báo khói để đóng/mở, 

Theo QCVN 06:2022/BXD, van chặn khói là một loại van ngăn cháy loại thường đóng.

Van chặn lửa khói

Van chặn lửa khói là một thiết bị kết hợp đồng thời chức năng của cả van chặn lửa và van chặn khói trong hệ thống ống dẫn không khí.

Van chặn lửa khói là loại van đóng mở tự động hoặc có thể điều khiển từ xa sử dụng trong hệ thống thông gió, điều hoà không khí (HVAC) và các cấu trúc chống cháy ( ví dụ như tường, vách ngăn ,sàn chống cháy) của các công trình xây dựng. Điều này giúp hạn chế và góp phần dập tắt đám cháy, ngăn lưu thông khói độc và bảo vệ tài sản quan trọng.

Bản thân van ngăn lửa khói có thể hoạt động bằng cách:

1. Điều khiển điện: Sử dụng động cơ điện (motor) để đóng/mở van. Khi nhận được tín hiệu qua cảm biến nhiệt hoặc từ hệ thống báo cháy của tòa nhà van sẽ được đóng lại và có thể mở lại từ xa thông qua hệ thống hoặc nút bấm sau khi đám cháy được kiểm soát
2. Cầu chì: Van giữ ở trạng thái mở nhờ một chốt cầu chì nhiệt. Khi nhiệt độ tăng đến ngưỡng cố định, cầu chì chảy ra, giải phóng lò xo để sập cánh van lại và van sẽ được mở lại khi cầu chì được thay mới.

Làm thế nào để lựa chọn van phù hợp?

Việc lựa chọn phụ thuộc vào mục đích bảo vệ (ngăn lửa, ngăn khói hay cả hai), vị trí lắp đặt và các yêu cầu kỹ thuật đặc thù của công trình theo quy chuẩn hiện hành.

Dưới đây là các tiêu chí lựa chọn dựa vào vị trí lắp đặt (tham khảo theo quy chuẩn QCVN 06:2022/BXD) 

Phụ thuộc vào vị trí lắp đặt

• Lựa chọn van chặn lửa khi Lắp tại các lỗ mở hoặc vị trí xuyên qua của các kết cấu ngăn cháy theo phương đứng hoặc phương ngang (tường, sàn, trần chịu lửa) để chặn lửa lây lan.
• Lựa chọn Van chặn  được lắp đặt tại các vị trí có vách ngăn khói hoặc trong các hệ thống kiểm soát khói của công trình, như: Hành lang thoát hiểm, phòng đệm và cầu thang tăng áp.
• Lựa chọn van chặn lửa khói lắp đặt tại các vị trí quan trọng nơi đường ống gió đi qua các rào cản vừa yêu cầu ngăn cháy vừa yêu cầu kiểm soát khói nghiêm ngặt

Tiêu chí giới hạn chịu lửa (EI) cần đáp ứng

Một trong những tiêu chí quan trọng khi lựa chọn van chặn lửa, van chặn khói, van chặn lửa khói là khả năng chịu lửa, thường được ký hiệu là EI 30, EI 45, EI 60, EI 90 hoặc cao hơn. 

• E (Integrity – Tính toàn vẹn) Khả năng duy trì tính kín khít của kết cấu, không cho ngọn lửa hoặc khí nóng xuyên qua trong thời gian quy định.
• I (Insulation – Khả năng cách nhiệt) Khả năng hạn chế sự gia tăng nhiệt độ ở mặt không chịu tác động trực tiếp của đám cháy
• 30, 45, 60, 90,…: Thời gian đảm bảo tính toàn vẹn cao và cách nhiệt tốt khi chiu lửa liên tục, được tính bằng phút (30 phút, 45 phút, 90 phút,…)

Việc lựa chọn cấp EI phải căn cứ vào yêu cầu của quy chuẩn PCCC đối với từng vị trí lắp đặt.

Đối với các dự án có yêu cầu kỹ thuật cao, kỹ sư thiết kế cần phối hợp với đơn vị cung cấp thiết bị để xác định đúng loại van, khả năng chịu lửa (EI) , phương thức điều khiển và vị trí lắp đặt. Điều này giúp hệ thống đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, đảm bảo khả năng nghiệm thu và nâng cao mức độ an toàn cho công trình trong suốt quá trình vận hành.

Với hơn 40 năm kinh nghiệm, đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm cùng hệ thống xưởng sản xuất trang bị máy móc hiện đại, REEPRO có đủ khả năng sản xuất và cung cấp van chặn lửa, van chặn lửa khói “hợp chuẩn, hợp quy”, đáp ứng theo yêu cầu về kích thước, cấp chịu lửa (EI), phương thức điều khiển và điều kiện lắp đặt của từng công trình. 

Liên hệ ngay REEPRO để nhận được tư vấn chi tiết:

• Hotline: 0901 366 377
• Email: info@reepro.vn